Spis Treści
- 1. Co to jest Pamiątka śmierci Chrystusa? (część 1)
- 2. Dzień rozpoczyna się NIE od 12 w nocy, tylko od wieczora. (część 1)
- 3. Pierwszy miesiąc to — 1 Awiw (część 1)
- 4. Bóg dał Izraelowi Kalendarz księżycowy (część 2)
- 5. Rok przestępny — 19-letni cykl żydowski (część 2)
- 6. Jak wyznaczano 1 awiw? (część 2)
- 7. Kiedy jest nów księżyca? 0% czy sierp? (część 2)
- 8. Jak dzisiaj obliczyć datę Pamiątki? (część 3)
- 9. Dwa sposoby liczenia daty Pamiątki: dzień 0 — dzień 1 (część 3)
- 10. Kiedy Chrystus obchodził Paschę? (część 3)
- 11. Ile razy obchodzimy Pamiątkę? (część 4)
- 12. Ile trwały święta Izraelitów: Pascha–Przaśniki–Omer–Pięćdziesiątnica? (część 4)
4 – Bóg dał Izraelowi Kalendarz księżycowy
4.1 – Podstawą kalendarza księżycowego są znaki na niebie:
„Niech będą światła na sklepieniu nieba (…) na znaki, pory, dni i lata” – Rodzaju 1:14.
4.2 Początek roku to miesiąc AWIW:
„Ten miesiąc będzie wam początkiem miesięcy, pierwszym miesiącem roku” – Wyjścia 12:2.
„Dziś wychodzicie, w miesiącu awiw” – Wyjścia 13:4.
4.3 Rok zaczyna się wiosną, gdy:
- jęczmień jest w stanie awiw (niedojrzały, ale uformowany),
- można z niego zrobić pierwociny (pierwsze, najwcześniejsze plony oddane JHWH).
4.4 Miesiące są wyznaczane przez księżyc:
„Uczynił księżyc na oznaczanie czasów” – Psalm 104:19.
Każdy miesiąc:
- zaczyna się od nowiu,
- trwa 29 – 30 dni,
- liczony od wieczora do wieczora.
Rok „księżycowy” (liczony samymi miesiącami księżyca) trwa około 354 dni: to 12 miesięcy po ok. 29,53 dnia każdy.
5 – Rok przestępny – 19-letni cykl żydowski
Zobaczmy, czy powinniśmy dodawać jeden miesiąc, czyli rozróżniać lata przestępne. Wtedy Pamiątka powinna odbyć się miesiąc później.
W judaizmie rabinicznym obowiązuje stały 19-letni cykl kalendarzowy. To jest tzw. cykl metoński: 19 lat ≈ 235 miesięcy księżycowych. W obrębie cyklu 19-letniego, lata przestępne to: 3, 6, 8, 11, 14, 17 i 19. W roku przestępnym dodają dodatkowy miesiąc przed Adarem: ten dodany miesiąc nazywa się zwykle Adar I, a „normalny” Adar w roku przestępnym, bywa nazywany Adar II. Obliczali to w ten sposób, że brali numer roku (w ich rachubie) i liczyli resztę z dzielenia przez 19.
Zróbmy przykład.
Według rachuby żydowskiej, mają teraz rok 5786.
- 5786 ÷ 19 daje resztę 10, więc nie jest przestępny (jest tylko jeden Adar).
Zróbmy szczegółowe obliczenia dla przyszłego roku: 5787.
Krok 1: rok dzielą przez 19 i biorą resztę:
- 5787 ÷ 19 = 304 i reszta 11 (ta reszta jest stąd, że 19×304 = 5776, a 5787−5776 = 11).
Krok 2: sprawdzają, czy reszta jest „przestępna”:
Lata przestępne w cyklu to: 3, 6, 8, 11, 14, 17, 19 (a reszta 0 oznacza „rok 19”).
Ponieważ reszta jest 11, to 5787 jest rokiem przestępnym (ma 13 miesięcy).
Wtedy dodają dodatkowy miesiąc Adar: pojawia się Adar I i Adar II (zamiast jednego Adaru).
Układ miesięcy w roku przestępnym (skrótowo):
Tiszri, Cheszwan, Kislew, Tevet, Szwat, Adar I, Adar II, Nisan, Ijar, Siwan, Tammuz, Aw, Elul.
Ten stały, 19-letni cykl z 7 latami „13-miesięcznymi” powstał w około 358/359 po Chrystusie — w tradycji podaje się, że miał go „upublicznić” Hillel II, w roku 4119 AM (AM to skrót od łacińskiego Anno Mundi — czyli „roku świata”).
Czy ten cykl nas obowiązuje przy obliczaniu daty Pamiątki?
Zwróćmy uwagę na fakty:
- w biblii nie ma podziału na lata przestępne.
- W biblii nie występuje drugi Adar.
- W biblii początek roku zależy od miesiąca awiw – od dojrzałości zboża, a nie od cyklu liczbowego.
- Nie ma wersetu, gdzie Izraelici dodawali dodatkowy miesiąc. Na wiosnę czekali na jęczmień, który powinien być w fazie awiw, czyli gotowy na snop pierwocin. Dodawanie dodatkowego miesiąca wprowadzili dużo później w IV wieku (358/359 po Chr.), a pełne dopięcie reguł to X wiek, lata około 922–924 po Chr.
Z tych powodów nie powinniśmy kopiować wierzeń judaizmu, czyli żydów. Przez całe wieki wprowadzali swoje zasady obchodzenia paschy. Nie interesuje nas dodawanie trzynastego miesiąca, przesuwanie 1 awiw o miesiąc, czy 19-letni cykl kalendarzowy. Tego nie ma w biblii. Gdyby Bóg chciał wprowadzić takie zmiany, to by je przekazał.
6 – Jak wyznaczano 1 awiw?
1 krok: sprawdzano jęczmień w ziemi Izraela,
→ czy jest w stanie awiw (gotowy na snop pierwocin – pierwsze, najwcześniejsze plony oddane JHWH).
2 krok: obserwowano nów księżyca,
→ czy księżyc jest całkowicie niewidoczny.
3 krok: kiedy pojawił się nów księżyca
→ ogłaszano 1 awiw.
7 – Kiedy jest nów księżyca? 0% czy sierp?
Czy nów księżyca jest wtedy, gdy widać podświetlony sierp?
Czy nów księżyca jest wtedy, gdy cały księżyc jest niewidoczny?
7.1 Nów księżyca był uroczyście ogłaszany:
„Na początki waszych miesięcy/nowiu(chôdesz, Strong H2320) będziecie dmuchać w trąby nad waszymi całopaleniami” — Liczb 10:10.
„A w dniu nowiu/miesiąca(chôdesz, Strong H2320) będziecie składać całopalenie dla JHWH” — Liczb 28:11.
Czyli przy 1 Awiw:
- ogłaszano początek miesiąca,
- trąbiono publicznie,
- składano ofiary Bogu.
7.2 Pierwszy sierp, czyli sierp przybywający jest już drugą fazą księżyca.
Dawniej Izraelici obserwowali księżyc. Możemy analizować i dyskutować, czy bardziej oczywistą, widoczną dla wszystkich formą nowiu, było całkowity brak księżyca, czy wyjście księżyca i zobaczenie podświetlonego sierpa.
Można domniemywać, że brak księżyca był tą fazą, najbardziej widoczną i oczywistą dla wszystkich. Każdy mógł zaobserwować to zjawisko.
Natomiast zobaczenie podświetlonego sierpa już nie było tak oczywiste. Jeden kapłan powie: już widać, inny: poczekajmy jeszcze bo nie widać sierpa dokładnie.
Jak dzisiaj ustalamy nów księżyca?
Dzisiaj nie obserwujemy księżyca, jak robili to Izraelici. Nie czekamy na pojawienie się plonów. Próbujemy dokonać obliczenia najdokładniejszego terminu, jakim jest 14 awiw. Bazujemy na stronach internetowych, które podają fazy księżyca, procent faz księżyca, naświetlenie księżyca i koniunkcje.
Przejdźmy do analizy tego tematu.
Mamy następujące fazy księżyca:
| Faza Księżyca | % oświetlenia tarczy (illumination) |
|---|---|
| Nów | 0% (praktycznie ~0–1%) |
| Sierp przybywający | 1–49% |
| Pierwsza kwadra | 50% |
| Garb przybywający | 51–99% |
| Pełnia | 100% (praktycznie 99–100%) |
| Garb ubywający | 99–51% |
| Ostatnia (Trzecia) kwadra | 50% |
| Sierp ubywający | 49–1% |
| Źródło: U.S. Naval Observatory — “Phases of the Moon and Percent of the Moon Illuminated” | |
Zwróćmy uwagę na fakt: nów księżyca jest od zera do jednego procenta, czyli wtedy, kiedy księżyc jest niewidoczny. W sytuacji kiedy księżyc wychodzi z zaćmienia i jest widoczny sierp, mamy już drugą fazę księżyca, czyli sierp przybywający.
Takie wnioski są zgodne z tym, co Bóg stwarzał. Przeanalizujmy to.
7.3 Nów i Pełnia
Bóg stwarza świat w parach i przeciwieństwach:
- światło ↔ ciemność,
- dzień ↔ noc,
- maksimum ↔ minimum.
„Niech będą światła na sklepieniu nieba dla znaków i pór wyznaczonych” – Rodzaju 1:14.
Pełnia to maksimum światła – 100%, jednoznaczne światło.
Nów to przeciwieństwo maksimum, 0%, jednoznaczny brak światła księżyca.
Jeśli pełnia = 100%, to nów = 0%.
To jest:
- logiczne,
- symetryczne,
- zgodne z porządkiem stworzenia.
Bóg nie tworzy rzeczy „mniej więcej”. Pełnia nie jest „prawie pełnią”. Nów nie jest „prawie nowiem”.
To są punkty graniczne cyklu, nawet jeśli człowiek: nie mierzy ich zegarkiem, nie zna procentów.
Bóg stworzył cykl księżyca z dwoma punktami skrajnymi:
- pełnia (100%),
- nów (0%).
Nów jako brak światła jest widzialny i oczywisty dla wszystkich.
1 Awiw ogłaszano w czasie nowiu, niezależnie od tego, czy trwał on jedną czy dwie noce.
Skoro Bóg stworzył cykl księżyca precyzyjnie, a pełnia jest jego maksimum (100%), to nów — jako przeciwieństwo pełni — jest minimum (0%); brak księżyca jest widoczny dla wszystkich i wystarczający do rozpoczęcia 1 Awiw.
Miesiąc awiw rozpoczynał się na przełomie naszego kalendarza: marca/kwietnia.
7.4 Koniunkcja, czas UTC i rzeczywisty moment nowiu – marzec 2026
Możemy zauważyć na stronach internetowych dwie daty naświetlenia księżyca i jedną datę koniunkcji. Z niektórych stron internetowych wynika, że nów księżyca jest 18 marca, ale koniunkcja 19 marca:
| Miejsce (państwo) | Źródło | Oświetlenie 18.03 (lokalnie) | Oświetlenie 19.03 (lokalnie) | Jak liczone „%” | Koniunkcja (czas lokalny) | Koniunkcja (UTC) |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Warszawa (Polska) | Timeanddate (tabela miesięczna) | 0,5% | 0,2% | wartość dzienna („Illumination is calculated at lunar noon”) | 19.03.2026, 02:23 (CET) | 19.03.2026, 01:23 |
| Warszawa (Polska) | Metcheck | 0% | 0% | wartość dzienna, mocno zaokrąglona (może pokazać „0%” przez 2 dni) | 19.03.2026, 02:23 (CET) | 19.03.2026, 01:23 (USNO) |
| Warszawa (Polska) | MoonGiant (18.03) / MoonGiant (19.03) |
0% | 1% | wartość dzienna + zaokrąglenie (u nich „illumination” nie jest „w sekundzie”) | 19.03.2026, 02:23 (CET) | 19.03.2026, 01:23 (USNO) |
| Jerozolima (Izrael) | Timeanddate (tabela miesięczna) | 0,6% | 0,2% | wartość dzienna („Illumination is calculated at lunar noon”) | 19.03.2026, 03:23 (IST) | 19.03.2026, 01:23 |
| Jerozolima (Izrael) | Metcheck | 0% | 0% | wartość dzienna, mocno zaokrąglona | 19.03.2026, 03:23 (IST) | 19.03.2026, 01:23 (USNO) |
| Jerozolima (Izrael) | MoonGiant (18.03) / MoonGiant (19.03) |
0% | 1% | wartość dzienna + zaokrąglenie | 19.03.2026, 03:23 (IST) | 19.03.2026, 01:23 (USNO) |
| Nowy Jork (USA) | Timeanddate (tabela miesięczna) | 0,2% | 0,6% | wartość dzienna („Illumination is calculated at lunar noon”) | 18.03.2026, 21:23 (EDT) | 19.03.2026, 01:23 |
Dla zachowania globalnej precyzji do wyznaczania tego momentu, stosuje się czas UTC (Coordinated Universal Time) — międzynarodowy czas wzorcowy, oparty na zegarach atomowych, który stanowi wspólny punkt odniesienia dla całego świata, niezależnie od stref czasowych.
Astronomiczna koniunkcja księżyca ze słońcem następuje 19 marca 2026 o godzinie 01:23 UTC:
- USNO (U.S. Naval Observatory): 2026 Mar 19 01:23 (Universal Time).
- timeanddate (tabela faz dla UTC): Mar 19 01:23 (UTC).
W tym czasie jest dokładny moment nowiu księżyca dla wszystkich państw świata. Teraz należy dodać/odjąć strefy czasowe.
Po uwzględnieniu lokalnych stref czasowych nów księżyca jest:
- Warszawa (CET = UTC+1): 19.03.2026 02:23 noc.
- Jerozolima (IST = UTC+2): 19.03.2026 03:23 noc.
- Nowy Jork (EDT = UTC−4): 18.03.2026 21:23 noc.
Dlaczego bierzemy pod uwagę do wyznaczania nów księżyca: koniunkcje, a nie „0% oświetlenia”?
1) Koniunkcja to definicja nowiu (astronomia).
U.S. Naval Observatory (USNO) definiuje astronomiczny nów jako moment, gdy słońce i księżyc mają tę samą geocentryczną długość ekliptyczną. To jest jedna, unikalna chwila (możliwa do podania co do minuty/sekundy) – niezależna od miejsca, zmienia się tylko zapis przez strefy czasowe.
Źródło definicji (USNO): aa.usno.navy.mil/faq/moon_phases
oraz
aa.usno.navy.mil/faq/crescent.
2) „% oświetlenia” w wielu serwisach nie jest liczone w chwili koniunkcji.
Przykład: timeanddate w tabeli miesięcznej podaje, że „Illumination is calculated at lunar noon”, więc te procenty są wartością dzienną, a nie „w sekundzie nowiu”. Dlatego możesz widzieć „0%” już 18 marca, mimo że dokładny nów (koniunkcja) wypada lokalnie 19 marca (Warszawa/Jerozolima) – albo nadal 18 marca wieczorem (Nowy Jork).
3) Zaokrąglenia robią „0%” i „1%” w różne dni.
Serwisy dzienne często zaokrąglają. Jeśli realnie jest np. 0,4% – pokażą 0%. Jeśli jest 0,6% – pokażą 1%. To tłumaczy, czemu MoonGiant może mieć 18.03 „0%”, a 19.03 „1%”, mimo że nów (definicja) jest określony przez koniunkcję 19 marca.
(MoonGiant sam opisuje nów jako moment „same ecliptic longitude”): moongiant.com/phase/3/19/2026.
Podsumujmy
Bez względu na to czy weźmiemy czas UTC 01:23, czy poszczególne strefy czasowe, to dla Warszawy, Jerozolimy i Nowego Jorku, nów księżyca wypada 19 marca. I to jest 1 awiw.
Zauważmy, że Paschę obchodzimy 14 awiw po zachodzie słońca, czyli bierzemy pod uwagę czas biblijny, gdzie doba zaczynała się od wieczora. Tak samo robimy z nowiem księżyca. Dla Warszawy i Jerozolimy nów księżyca jest po zachodzie słońca i po północy. Dla Nowego Jorku i czasu UTC, nów księżyca jest przed północą, ale po zachodzie słońca, czyli według czasu biblijnego mamy cały czas datę: 19 marca nowiu księżyca.
I od tego dnia liczymy 14 dni, ponieważ Pamiątka śmierci Chrystusa odbywa się 14 awiw po zachodzie słońca. Dokładnie wtedy Chrystus obchodził paschę. Na tej uroczystości nakazał nam obchodzić święto: Pamiątkę Swojej śmierci.
Wbrew pozorom, obliczenie 14 awiw nie jest takie proste. Osoba, która nie będzie rozumiała, że istnieją dwie metody obliczania, błędnie obliczy tę datę. W takiej sytuacji raz wyjdzie jej jeden dzień do przodu, a raz jeden dzień do tyłu. Raz trafi dobrze, raz trafi źle.
Z tych dwóch metod tylko jedna jest prawidłowa. Zapraszam do następnego artykuły, gdzie dokładnie to przeanalizujemy.
…
P.S. Największy problem występuje przy określeniu czy nów to brak księżyca, czy nów to pojawiający się sierp. Nów to dokładny moment, kiedy księżyc jest „w jednej linii” ze słońcem (koniunkcja). To jest jedna konkretna chwila i to ją podają efemerydy(obliczone dane). A % oświetlenia na stronach internetowych to zwykle tylko przybliżenie „jak blisko nowiu jesteśmy” — czasem liczone dla całego dnia i jeszcze zaokrąglane. Dlatego może pokazać „0%” dzień wcześniej. Sierp, który zaczyna się pojawiać po nowiu, to już kolejny etap — tylko że na początku bywa tak cienki, że prawie go nie widać. Jeśli pytanie brzmi „kiedy jest nów?”, to najuczciwiej brać koniunkcję, bo to jest definicja astronomiczna i jedna chwila dla całego świata (zmienia się tylko zapis przez strefy). A jeśli pytanie brzmi „kiedy ludzie zaczynają widzieć księżyc?”, to wtedy mówimy o pierwszym sierpie — ale to już nie jest nów, tylko coś po nowiu i zależy od pogody, miejsca i warunków widoczności.
Zapraszam do komentowania, wyrażania swojej opinii: